1. GİRİŞ

Ülkemizde ve özellikle büyük şehirlerde konut fiyatları uzun yıllardır ciddi bir yükseliş içerisinde seyretmektedir. Bu sebeple kullanıma hazır yani ikinci el konut almanın yüksek maliyetleri karşısında vatandaşlarımız müteahhitlerden henüz proje aşamasında konut almak yoluna gitmektedir. Halk arasında tüketicinin projeden konut almasına topraktan ev almak da denilmektedir.

Müteahhitlerden proje aşamasında ev alan vatandaşlarımız geçmiş senelerdeki uzun, stresli ve yorucu hayat mücadelesinin neticesinde büyük fedakarlıklarla ellerindeki birikimin çok büyük kısmını ortaya koymaktadır. Bu sebeple ev sahibi olmak hayaliyle müteahhit firmanın teslim ettiği konuttan beklentileri karşılanmayan biri büyük hayal kırıklığı yaşamaktadır.

Biz bu yazımızda müteahhit firma tarafından teslim edilen konutun ayıplı çıkması halinde kişilerin izleyebilecekleri hukuki yolları, hakları ve alabilecekleri önlemleri kısaca ve yüzeysel şekilde anlatmaya çalışacağız.

2. KONUT TESLİM ALINDIKTAN SONRA DİKKATLİCE GÖZDEN GEÇİRİLMELİDİR  

Genellikle projeden konut satın alındığında müteahhit firma tüketicilere teslim alacakları konutta hangi özelliklerin bulunacağını, taşınmazın metrekaresini, sitede bulunuyorsa açık veya kapalı havuzların olup olmayacağı, tenis kortu, basket sahası, spor alanları gibi tesislerin olup olmadığı, konutun planı, kaç oda olacağı, kullanılacak malzemenin kalitesi ve benzeri hususlarda taahhütte bulunur. 

Konutu teslim alırken tüketici öncelikle kendi gözüyle görebileceği ayıp ve eksik işleri tespit etmeli ve müteahhit tarafından kendisine imzalatılmak istenen tutanağı tespit edeceği ayıp, eksik ve kusurlu işleri şerh düşerek imzalamalıdır. 

Konutu teslim alan tüketici teslim aldıktan sonra konutu uzman bir kişiye inceletebilir. Hatta Sulh Hukuk Mahkemesi?nden de konuttaki ayıp, eksik, kusurlu işlerin tespitini talep ederek delil tespiti yaptırabilir. 

Teslim alınan konuttaki ayıp ve eksik işlerin ortaya çıkması bazı hallerde uzun zaman alabilir. Örneğin, konutu yazın teslim alan bir tüketici konutun ısıtma, izolasyon veya su basması gibi kusurlarını kış aylarında tespit edebilir. Böyle bir durumda tüketicinin ayıp ve eksik işleri fark ettiği andan itibaren en kısa sürede Sulh Hukuk Mahkemesi?ne delil tespiti talebinde bulunarak kayıt altına alması faydalı olacaktır.

3. TESLİM ALINAN KONUTTAKİ TESPİT EDİLEN AYIP VE EKSİK İŞLERİN MÜTEAHHİTE İHBAR EDİLMESİ

Hukukta her zaman haklı olmak ya da haksızlığa uğramak kendiliğinden zararlarınızın tazmin olacağı veya davanızı kesinlikle kazanacağınız anlamına gelmez. Hukuk düzeni çoğu zaman haklı olana hakkını elde edebilmesi için bazı külfetleri yerine getirmesini de şart koşmuştur. 

Konutunu teslim alan bir tüketici konutun taahhüt edilenden farklı özelliklere sahip olduğunu, eksik metrekare ile teslim edildiğini, soğutmasının veya ısıtmasının işe yaramadığını, izolasyonunun olmadığını, su sızdırdığını, projede taahhüt edilen park, bahçe, basket sahası ve benzeri donatı alanlarının olmadığını ve bunlar gibi eksik ve ayıplı işler olduğunu tespit ederse derhal müteahhide ayıp ihbarında bulunmalıdır. 

Teslim aldığı konutta ayıplı bir halin bulunduğunu tespit ettiği halde bu ayıbı ve ayıba karşılık müteahhitten talebini müteahhide iletmeyen yani ayıp ihbarında bulunmayan kişi konutu ayıplı haliyle kabul etmiş sayılacaktır. Bu sebeple bir hak kaybı yaşanmaması için konutunda ayıplı bir imalat tespit eden tüketici bunu en kısa sürede müteahhide bildirmeli yani ayıp ihbarında bulunmalıdır. 

3. TESLİM ALINAN KONUTTA AYIPLI BİR HALİN TESPİTİ HALİNDE TÜKETİCİNİN HAKLARI

Teslim aldığı konutta ayıplı bir hali tespit eden tüketicinin dört seçimlik hakkı söz konusudur. Birincisi, tüketici teslim aldığı konutu iade etmeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir. Bu seçenekte tüketici konutu iade ettikten sonra iade edeceği konutun güncel değeri kadar bedelin kendisine ödenmesini talep edebilir. 
İkincisi, tüketici konutu iade etmeyip konuttaki ayıp oranında satış bedelinin indirimini talep edebilir. Bu seçenekte konutun ayıplı halindeki değeriyle ayıpsız hali arasındaki değerin bilirkişi marifetiyle tespiti söz konusu olacak ve aradaki fark tüketiciye ödenecektir. 

Üçüncüsü, tüketici aşırı bir masrafı gerektirmediği halde ayıpların ücretsiz şekilde onarılmasını müteahhitten talep edebilir. 

Dördüncüsü, tüketici imkan varsa konutun ayıpsız bir başka konutla değiştirilmesini talep edebilir. Bu durumda teslim edilen ayıplı konutla aynı özelliklere sahip, aynı konumda, aynı veya yaklaşık aynı metrekareye sahip, aynı kalitede bir başka konutun tüketiciye teslim edilmesi gerekecektir. 

4. AYIPLI KONUT TESLİM ALDIĞI İÇİN DAVA AÇMAK İSTEYEN TÜKETİCİ HANGİ MAHKEMEYE BAŞVURMALIDIR?

Müteahhitten konut satın alan bir tüketici dava açmadan önce tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk başvurusu yapmalıdır. Bu sürecin sonunda düzenlenecek bir son tutanağı arabulucudan alan tüketici ancak dava açabilir. 

Tüketiciler ayıplı konut teslim aldıklarından bahisle davalarını Tüketici Mahkemeleri?nde açmalıdır. Tüketiciler bu davalarını kendi ikamet ettikleri yerdeki yetkili Tüketici Mahkemesi?nde açabilirler. 

Ancak önemle belirtelim ki kendisine konut taahhüt edilen kişinin gerçekten tüketici sayılıp sayılmadığı konusu netleştirilmelidir. Kişinin müteahhitten kaç adet konut aldığı, aldığı taşınmazın işyeri mi konut niteliğinde mi olduğu ve aldığı taşınmazların sayısına göre hem görevli mahkemenin adı değişecek hem de uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında kalıp kalmadığı değişecektir. 

5. SONUÇ

Müteahhitten ayıplı konut teslim alan bir kişinin hukuki hakları, başvuracağı hukuki yollar ve tüm süreç özen ve dikkatle ele alınmalı, her konutun özel durumu iyice irdelenmelidir. 

Öncelikle konutu teslim alan kişi konutu gözden geçirmeli ve gerekirse bu konuda uzman kişilerden yardım almalıdır. Konutta bir takım ayıp ve eksik işlerin varlığı fark ediliyorsa vakit kaybetmeden bunların tespiti gerekirse Sulh Hukuk Mahkemesi?nden talep edilecek bir delil tespiti talebi vasıtasıyla yerine getirilmelidir. 

Ayıp, eksik ve kusurlu işlerin tespitinden sonra bunların en hızlı şekilde müteahhide bildirilmesi yani ayıp ihbarında bulunulması gerekmektedir. Aksi halde teslim alınan konut ayıplı haliyle kabul edilmiş sayılabilir ve hak kaybı söz konusu olabilir. 

Müteahhitten ayıplı konut teslim alan bir kişinin hakları ve başvurması gereken hukuki yollara dair açıklamalarımız bu yazıda kısaca ve yüzeysel bir biçimde dile getirilmiştir. Bu konuda daha detaylı bir bilgiyi kendi olayınızın özel şartlarıyla birlikte avukatınızın değerlendirmesi neticesinde elde edebilirsiniz. 
Bir hak kaybı yaşamamanız ve tüm süreçleri hukuki prosedürlere göre ilerletebilmeniz adına yalnız bu yazıdan yola çıkarak hareket etmemenizi ve avukatınıza danışmanızı tavsiye ediyoruz.