Daha önceki yazılarımızda ifade ettiğimiz üzere ülkemiz kiracılık ilişkileri açısından gerilimli bir dönemden geçmektedir. Bu gerilimli dönemde kiraya verdiği taşınmazından beklediği menfaati elde edemeyen ev sahipleri hayal kırıklığına uğramakta, agresifleşmekte hatta bazen fiziki şiddete başvurabilmektedir. Yıllarca birikim yapıp mal sahibi olan ve yüksek enflasyonun getirdiği maliyeti kiralarına yansıtamayan ev sahiplerinin hayal kırıklığını anlayabiliriz. Ancak bu hiçbir şekilde kiracılara karşı hukuka aykırı davranma, kiracıyı bunaltma ve mahkeme kararı olmaksızın taşınmazdan atma hakkı vermez.

Bu yazımızda ev sahibi tarafından hukuka aykırı davranışlarla bunaltılan kiracıları aydınlatmak adına hangi hukuki yollara başvurabileceklerini anlatıyoruz.

1- Ev Sahibinin Kiralanan Taşınmazın Kapı Kilidini Değiştirmesi ve Kiracıyı Taşınmaza Sokmaması

Kiracının kirayı ödememesi, kiralananda tadilat yapması, kiralananda evcil hayvan beslemesi ve herhangi bir şekilde kiraya verenin menfaatine aykırı veya tasfip etmediği bir davranışta bulunması kiraya verene mahkeme kararı olmaksızın kendi kendine kiracıyı evden atmak hakkı vermez. İhkakı hak yani kişinin hakkını kendi kendine tesis etmesi hali yüzyıllar öncesinde kalmıştır. Bugün medeni ve insancıl hukuk sistemlerinde kişiler aralarındaki uyuşmazlıkları mahkemeler aracılığıyla ya da arabuluculuk ve uzlaşma gibi dostane imkanlarla çözmektedir.

Bu kapsamda kiraya verenin herhangi bir sebeple kiralananın kapı kilidini, kepenk anahtarını ve girişini engelleyecek mekanizmaları değiştirip kiracının taşınmazı kullanmasına engel olması suçtur. Yargıtay pek çok kararında kapı kilidini ve kepenki değiştirmek suretiyle kiracının taşınmazdan yararlanmasını engelleyen ev sahiplerinin hakkı olmayan yere tecavüz suçu işlediğini ifade etmiştir. 

Nitekim Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2021/10517 Esas 2023/2721 Karar sayılı kararında aynen şöyle karar vermiştir;

"Sanığın, 01.12.2014 tarihinden itibaren katılana iki yıllığına kiraladığı taşınmazın kira sözleşmesi devam ettiği halde kirayı alamadığından bahisle 16.01.2016 tarihinde kapı kilitlerini değiştirmek suretiyle kiracı olan katılanın faydalanmasına engel olduğu anlaşılmakla; sanık hakkında hakkı olmayan yere tecavüz suçunun sübut bulduğu gözetilmeden, mahkumiyeti yerine yazılı gerekçe ile beraatine karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur."

Yargıtay 17. Ceza Dairesi 2016/19177 Esas 2018/15419 Karar sayılı kararında aynen şöyle karar vermiştir;

"... kira hukuki ilişkisi devam etmekte iken katılanın kiracısı bulunduğu iş yerinin kepenk kilitlerini değiştirdiğini ikrar ettiği, kilitlerin değiştirilmesinden sonra elinde bulunan 6 adet anahtarı kovuşturma aşamasında polise tutanakla teslim ettiği, bu anahtarların suç delili olarak adli emanete alındığı gözetildiğinde sanığın katılanın kiracısı bulunduğu taşınmazın kapı kilitlerini, kira alacağını tahsil edemediğinden bahisle değiştirmek suretiyle katılanın yararlanmasına engel olması şeklindeki eyleminin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 154/1. maddesine konu "Hakkı olmayan yere tecavüz" suçunu oluşturduğundan ..."

Yukarıdaki kararlarından görüleceği üzere Yargıtay kiraya verenin kapı kilidini değiştirmek suretiyle kiracının taşınmazı kullanmasına engel olması eylemini hakkı olmayan yere tecavüz suçu olarak değerlendirmektedir. Bu sebeple mahkeme kararı olmaksızın kiralanandan yararlanmasına engel olunan kiracıların kiraya verene karşı hakkı olmayan yere tecavüz suçundan şikayetçi olmak hakkı vardır. 

2- Ev Sahibinin Kiracıdan İzinsiz Taşınmaza Girmesi ve Eşyalara El Koyması

Ev sahibinin kiracıdan izinsiz taşınmaza girmesi ve eşyalara el koyması şeklindeki davranışları somut olayın özelliğine göre konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık hatta yağma suçlarının konusu olabilir. Yargıtay 4. Ceza Dairesi 2015/5997 Esas 2015/33625 Karar sayılı kararında kiracının evine tehditler savurarak zorla giren ev sahibinin tehdit ve cebir kullanmak suretiyle konut dokunulmazlığının ihlali suçunu işlediğine hükmetmiştir. 

Yargıtyay Ceza Genel Kurulu'nun 2014/406 Esas 2018/260 Karar sayılı kararında ise kira alacağının tahsiline yönelik olarak kiralanana giren ve kiracıya ait eşyalara kira borcuna karşılık el koyan ev sahibinin hırsızlık ve konut dokunulmazlığının ihlali suçlarını işlediğini ifade etmiştir. Benzer bir başka somut olayda Yargıtay 6. Ceza Dairesi 2020/673 Esas 2021/13221 Karar sayılı kararıyla zorla kiralanana girip içeride kiracısını ve ailesini darp eden ayrıca evdeki çantadan kira borcunu tahsil amacıyla 150.000 TL alan ev sahibinin yağma suçunu işlediğini ifade etmiştir. 

Yukarıda belirttiğimiz Yargıtay kararlarından görüleceği üzere ev sahibinin düşüncesizce girişeceği bazı eylemlerin neticesi yatarlı mahkumiyete varabilecek derecede ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu sebeple kiraya verenlerin tahliye ve kira alacağının tahsili gibi haklarını elde etmek için mahkemelere ve devletin cebri icra organlarına başvurmalarını tavsiye ediyoruz.

3- Ev Sahibinin Sürekli Telefonla Araması ve Mesaj Atması

Ev sahibinin taşınmazı tahliye etmek veya kira alacağını tahsil etmek amacıyla sürekli kiracısını araması, mesaj atması veya evinin önüne gitmesi huzur ve sükunu bozma suçunu oluşturacaktır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi 2023/1674 Esas 2023/4647 Karar sayılı kararında ev sahibinin gece kiracıya altı kere mesaj göndermesini, sabah üç kere araması ve taşınmazın önünde olduğunu söylemesi ve kiralananın elektrik, su, doğalgazını kesmesi eylemlerinin huzur ve sükunu bozmak suçunu oluşturacağını ifade etmiştir. 

Ev sahibinin telefonla veya yüz yüze ayrıca hakaret etmesi ve tehdit etmesi de şüphesiz hakaret ve tehdit suçları açısından değerlendirilmelidir. Biz bu yazımızda sık karşılaşılan bir kısım suç tiplerini ele alsak da her somut olayın kendine has özelliklerine göre farklı suçların da söz konusu olabileceğini önemle belirtmek isteriz. Bu yazımızda değinmesek de ev sahibinin tehdit, hakaret, ısrarlı takip ve başka suçları da söz konusu olabilir. Bu sebeple size veya ailenize yönelen haksız haraketlerde mutlaka avukatınızla değerlendirme yapmanızı ve buna göre hareket etmenizi tavsiye ediyoruz. 

4- Kiracının Koruma Kararı Alması

Yukarıda belirttiğimiz kararlardaki gibi davranışlara maruz kalan kiracıların özellikle ailesiyle yaşayan mağdurların 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun çerçevesinde korunma talep etmeleri de mümkündür. Aile Mahkemesi'nce koruma kararı alınırsa ev sahibinin kiralanana yaklaşmaması ve telefonla kiracıyı ve ailesini aramaması şeklinde koruyucu tedbirler alınabilir. 

5- Kiracının Uğradığı Maddi ve Manevi Zararların Tazmini

Ev sahibi tarafından gerçekleştirilebilecek yukarıda saydığımız ve benzeri davranışların yalnız ceza hukuku açısından sonuçları olmayacaktır. Kiracının malına zarar veren, onu taciz eden veya başka haksız eylemlere girişen ev sahibine karşı kiracı uğradığı maddi zararları tazmin etmek amacıyla maddi tazminat davası açabileceği gibi kendisinin ve ailesinin huzurunun bozulmasından kaynaklı manevi tazminat davası da açabilir. 

Bu yazımızda ev sahibi tarafından darlanan kiracıların başvurabilecekleri hukuki yolları ana hatlarıyla ve yüzeysel bir şekilde ele almaya çalıştık. Fakat bu konuda detaylı ve en doğru bilgiye ancak uyuşmazlığınızı anlatacağınız avukatınızla konuştuktan sonra sahip olabilirsiniz. 

Av. Ali Cengizhan KILIÇ